5 sposobów na rozmnażanie storczyków

Gdy wiemy już, jak opiekować się storczykami, przychodzi czas, aby nauczyć się je rozmnażać! Każdy miłośnik tych pięknych roślin zapragnie przecież w końcu powiększyć swoją kolekcję, a satysfakcja z uczynienia tego samodzielnie, poprzez rozmnażanie, jest nieporównywalnie większa od najbardziej nawet udanych zakupów.

W poprzednim wpisie “Jak uprawiać storczyki?” wypunktowałem 11 porad o tym, jak obchodzić się z tymi wrażliwymi roślinami. Dzisiaj napiszę o ich rozmnażaniu!

Rozmnażanie storczyków jest nieco trudniejsze, niż rozmnażanie innych roślin, ale nie trzeba się zrażać, tego się można nauczyć. Tym bardziej, że niektóre metody rozmnażania storczyków możliwe są do przeprowadzenia w domowych warunkach. Należy tylko wybrać sposób, który najbardziej nam odpowiada oraz dobranie odpowiedniej metody do rodzaju storczyka, który chcemy rozmnożyć.

Storczyki sympodialne rozmnażamy przez podział rośliny, dzieląc kłącza z pseudobulwami (np. u Cattleyi czy Dendrobium). Storczyki monopodialne, które nie tworzą ani kłączy, ani pseudobulw (jak Phalaenopsis czy Vanda), rozmnażamy głównie za pomocą odrostów (tzw. keiki), rzadziej przez sadzonki wierzchołkowe.

Rozmnażanie storczyków poprzez podział rośliny

Najprościej jest to zrobić poprzez podział dojrzałej rośliny. Dla tych, dla których ogrodnictwo to hobby od dawna, jest metodą dobrze znaną, jednak dla mniej doświadczonych z nas może stanowić pewną trudność. Pamiętajmy więc przede wszystkim o tym, że dzielimy roślinę przy okazji przesadzania. Zdarza się, że niektóre przerośnięte storczyki już po wyjęciu z doniczki same rozdzielają się na kilka mniejszych. Zazwyczaj jednak trzeba roślinie pomóc przy pomocy zdezynfekowanych (!) nożyc lub ostrego sekatora. Po cięciu należy poczekać, aż miejsca cięcia zaschną, a następnie posypać je profilaktycznie węglem aktywnym.

Porada Zazieleni!
Węgiel aktywny możesz również zastosować podczas przesadzania storczyków. Dodany do podłoża (np. w formie pokruszonych tabletek), działa jak naturalny filtr – pochłania nadmiar wilgoci, zanieczyszczenia i ogranicza rozwój patogenów. Dzięki temu tworzy zdrowsze warunki dla korzeni. Choć nie wpływa bezpośrednio na pH, jego obecność może sprzyjać utrzymaniu stabilnego środowiska glebowego.

Poszczególne części storczyka sadź oddzielnie. Niektóre gatunki, jak Vanda czy popularny Phalaenopsis, potrafią wytwarzać na końcu łodygi nowe rośliny potomne. To tzw. keiki, które są naturalnym sposobem rozmnażania storczyków monopodialnych. Taką młodą roślinkę oddziela się dopiero wtedy, gdy dobrze się rozwinie – najlepiej, gdy pęd osiągnie około 30 cm długości i wypuści kilka zdrowych korzeni powietrznych.

Wtedy można odciąć wierzchołek pędu około 1 cm poniżej miejsca, gdzie wyrastają korzenie, i posadzić go w doniczce z odpowiednim podłożem (np. mieszanka rozdrobnionej kory sosnowej i torfu). Ważne: nie przycinaj korzeni powietrznych! Z czasem z dolnej części starego pędu pojawi się nowy przyrost.

Rozmnażanie storczyków za pomocą keików

Keiki (z hawajskiego: „dziecko”) to młode rośliny wyrastające na łodygach dorosłych storczyków. To jeden z najprostszych i najbardziej naturalnych sposobów rozmnażania storczyków. Najczęściej spotykamy je u takich storczyków jak Phalaenopsis, Dendrobium, Epidendrum oraz Vanda. Keiki wytwarzają korzenie powietrzne, co czyni je idealnymi do oddzielenia i posadzenia jako samodzielne rośliny.

Gdy keiki wytworzy co najmniej 2–3 korzenie o długości minimum 3 cm, można je ostrożnie oddzielić od rośliny matecznej i posadzić w osobnej doniczce z odpowiednim podłożem. To świetny moment, by podzielić się pięknem storczyków z innymi lub stworzyć nową roślinę do własnej kolekcji.

Jak rozmnażać storczyki za pomocą keików?

1. Ostrożnie oddziel keiki — Użyj ostrych nożyczek lub noża, by oddzielić młodą roślinę od łodygi matecznej. Pamiętaj, by nie uszkodzić korzeni powietrznych.
2. Wybierz odpowiednie podłoże — Keiki najlepiej sadzić w mieszance kory sosnowej z dodatkiem perlitu lub keramzytu. Dzięki temu korzenie będą miały zapewnioną odpowiednią cyrkulację powietrza i wilgoć.
3. Zadbaj o wilgotność — Po posadzeniu młodego storczyka w doniczce, ustaw go w miejscu z rozproszonym światłem. Ważne, by podłoże było stale wilgotne, ale nie mokre, dlatego warto regularnie zraszać roślinę lub korzystać z nawilżacza powietrza.
4. Wspieraj roślinę — Zastosowanie palika pomoże keiki rosnąć prosto i stabilnie. Upewnij się, że roślina nie ma przesadnie wysokiej temperatury ani zbyt silnego słońca, bo to może wpłynąć na jej rozwój.

Najłatwiejsza i najbardziej skuteczna metoda – rozmnażanie wegetatywne storczyków

Rozmnażanie wegetatywne (inaczej beznasienne) to najprostsza i najbardziej pewna metoda, którą stosują zarówno doświadczeni hodowcy, jak i laboratoria. Polega na wykorzystaniu fragmentów rośliny do stworzenia nowego egzemplarza. Dzięki tej metodzie nowa roślina będzie genetycznie identyczna z rośliną mateczną.

Aby przeprowadzić rozmnażanie wegetatywne, należy doprowadzić do podziału tkanki na wierzchołkach pędów. Z takich fragmentów można wyhodować wiele nowych roślin. U niektórych storczyków, takich jak Cattleya czy Cymbidium, można także wykorzystać pąki boczne znajdujące się u podstawy korzeni. Wystarczy umieścić taki fragment w plastikowej torebce z mchem i kompostem, a następnie umieścić ją w ciepłym i jasnym miejscu. Z czasem pojawią się korzenie, a roślinę będzie można przesadzić do nowego podłoża z odpowiednią odżywką.

Rozmnażanie storczyków z pędu kwiatowego

Gdy zauważymy, że liście storczyka opadły, a na pędzie pojawiły się nowe pędy z pąków bocznych, możemy spróbować rozmnożyć roślinę, tnąc pęd na odcinki o długości 10-15 cm. Ważne, by każdy kawałek zawierał kilka nierozwiniętych oczek. Sadzonki należy umieścić w wilgotnym podłożu (np. mieszanka torfu z piaskiem) i trzymać w miejscu z rozproszonym światłem. Warto przykryć je szkłem, by zwiększyć wilgotność, i codziennie zraszać, aby zapewnić odpowiednią wilgotność powietrza.

Po około dwóch miesiącach, gdy korzenie osiągną długość 2-3 cm, sadzonki można oddzielić i przesadzić do nowych doniczek. Dzięki temu będziesz mieć kolejne egzemplarze storczyka w swojej kolekcji!

Ciekawostka Zazieleni!
Niektóre storczyki, zwłaszcza te z rodzaju Phalaenopsis, mogą wytwarzać nowe pędy kwiatowe nawet po zakończeniu kwitnienia, jeśli pęd nie zostanie całkowicie ścięty. Z tego powodu zamiast od razu usuwać zużyte pędy, warto zostawić je w spokoju — może to sprzyjać powstaniu nowych odrostów.

Nasiona storczyka – jak otrzymać?

Rozmnażanie storczyków z nasion w uprawie domowej jest dość trudne, ponieważ storczyki rzadko tworzą nasiona. Proces zapylania można przeprowadzić za pomocą specjalnej pałeczki, ale wymaga to dużej precyzji. Co ważne, zapylanie musi odbywać się w ramach tego samego gatunku, choć możliwe jest również krzyżowanie różnych gatunków — jest to jednak znacznie bardziej skomplikowane.

Jeśli uda się zapylić kwiat, trzeba uzbroić się w cierpliwość, ponieważ cały proces jest długotrwały. Po zapyleniu należy czekać nawet kilka miesięcy, aż torebka nasienna pęknie, a nasiona będą gotowe do zebrania. Warto dodać, że nasiona storczyków są bardzo małe i wymagają odpowiednich warunków, aby mogły wykiełkować, co sprawia, że rozmnażanie storczyków z nasion w domu jest raczej eksperymentalne i rzadko praktykowane.

Kiełkowanie? Potrzebne będą grzyby

Kiełkowanie nasion storczyków w warunkach naturalnych jest możliwe tylko wtedy, gdy rośliny żyją w symbiozie z grzybami. Grzyby odgrywają kluczową rolę w tym procesie, ponieważ pomagają nasionom storczyka wchłaniać wodę i niezbędne składniki odżywcze. Bez tej symbiozy nasiona storczyków nie będą w stanie wykiełkować, ponieważ są zbyt małe i nie mają wystarczających zapasów pokarmowych, by samodzielnie rozpocząć rozwój.

W uprawie domowej proces ten jest trudny do przeprowadzenia, ponieważ wymaga dostarczenia odpowiednich grzybów mikoryzowych w specjalnych warunkach. Dlatego nasiona storczyków są najczęściej kiełkowane w laboratoriach, gdzie wykorzystuje się sterylne naczynia, odpowiednie podłoża oraz precyzyjne kontrolowanie wilgotności i temperatury.

Odżywki do storczyków

Profesjonalni hodowcy wiedzą już, jak zastąpić grzyby sztucznymi środkami, ale dla początkującego roślinomaniaka może to być nie lada wyzwanie. Potrzebna jest do tego specjalna odżywka z domieszką substancji glonów morskich, które stosowane są również w mikrobiologii. Odżywkę umieszcza się w kolbie laboratoryjnej. Przy wysiewaniu do kolby muszą być zachowane sterylne warunki, nie może dostać się zbyt dużo mikroorganizmów z powietrza do kolby. Nasiona również powinny być jak najbardziej sterylne. Po wysiewie kolbę umieszcza się w ciepłym i oświetlonym miejscu.

Odżywki takie można dostać w fachowych sklepach, które specjalizują się w hodowli storczyków.

Szokiem dla storczyków może być moment przejścia ze sterylnego podłoża do normalnych warunków. Z kolby wyjmuje się tylko te rośliny, które mają dwa, trzy listki i pierwsze korzonki. Pamiętaj, żeby wyciągać z kolby ostrożnie i umieszczać je w płaskich doniczkach.

Jak wybrać odpowiedni nawóz dla storczyków? 6 kluczowych wskazówek

• Rodzaj nawozu – Wybierz nawóz specjalistyczny dla storczyków.
• Stosunek NPK – Zwróć uwagę na proporcje azotu, fosforu i potasu. Azot w fazie wzrostu, potas w okresie kwitnienia.
• Mikroelementy – Sprawdź, czy nawóz zawiera niezbędne mikroelementy, jak żelazo, magnez czy mangan.
• Dawkowanie – Postępuj zgodnie z instrukcją, aby uniknąć przenawożenia.
• Formuła nawozu – Wybierz nawóz płynny lub granulki, w zależności od preferencji.
• Okres stosowania – Dostosuj nawóz do fazy wzrostu lub kwitnienia rośliny.

Podsumowując

Przesadzanie storczyków nie jest trudne, jeśli tylko znamy odpowiednie metody i zasady podczas tego procesu. Pamiętajmy, żeby przez rozmnażaniem zaopatrzyć się w odpowiednie podłoże, czyste doniczki i sterylne narzędzie do cięcia.

Przed przesadzaniem pamiętajmy także o zwilżeniu podłoża, aby korzenie storczyka się nie połamały podczas tego zabiegu. Przy wyjmowaniu storczyka wystarczy lekko ścisnąć  doniczkę i dokładnie usunąć stare podłoże spomiędzy korzeni (zalecam również podczas tego procesu pozbyć się zgniłych korzeni). Tak przygotowaną roślinką można rozmnażać!

Pochwal się w komentarzu, czy udało Ci się kiedyś rozmnożyć storczyka? A może masz jakieś dodatkowe pytania związane z tym procesem?

Powodzenia, Zazieleni!
M.