Wilczomlecz trójżebrowy – moja pierwsza roślina

Moja przygoda z roślinami rozpoczęła się kilka lat temu, kiedy dostałem od swojej ukochanej babci wilczomlecza trójżebrowego. Zależało mi na tym, żeby moja pierwsza roślina nie była zbyt wymagająca, a ze słów babci wynikało, że  wilczomlecza wystarczy podlewać tylko wtedy, gdy mi się przypomni. Pomyślałem, że to roślina idealna dla takiego amatora, którym wtedy byłem. Z perspektywy czasu i z nabytym doświadczeniem stwierdzam, że wilczomlecz, aby rósł pięknie, wymaga jednak więcej uwagi.

Opis rośliny

Wyróżnić można ponad 200 gatunków wilczomleczy, a ich wygląd jest na tyle zróżnicowany, że możemy spotkać je zarówno w postaci małego drzewka, rozłożystego krzewu lub nawet w kulistych formach. Według mnie (choć możliwe, że wynika to z faktu, że czuję sentyment właśnie do tej odmiany wilczomlecza) najbardziej efektownym gatunkiem jest wilczomlecz trójżebrowy, należący do rodziny wilczomleczowatych (Euphorbiaceae), który, jak pamiętam, dosięgał prawie sufitu w domu mojej babci i w klasie od biologii.

Ciekawostka
Istnieje teoria, że nazwa rodzaju „Euphorbia” pochodzi od króla Numidii (aktualnie Algieria), Judy II, który żył w latach około 50 r p.n.e. do 19 r n.e.. Król, po pierwszym spotkaniu z tą „dziwną” rośliną, nadał jej nazwę od nazwiska swojego lekarza – Euphorbusa. 

Wilczomlecz idealnie sprawdzi się w dekoracji mieszkań, urzędów czy biur, a nawet ogrodów (jeśli tylko temperatura nie spadnie poniżej 15 °C w dzień i w nocy). Nie bez powodu wilczomlecze nazywane są roślinami kosmopolitycznymi – na każdym z kontynentów (oprócz biegunów) czuję się dobrze i wygląda wspaniale! Zaletą wilczomlecza trójżebrowego jest także egzotyczny wygląd, który nada Twojemu wnętrzu charakteru.

Wilczomlecz naturalnie pochodzi z południowej Afryki, ale także w naszych, domowych warunkach potrafi stworzyć niesamowite kompilacje żebrowanych łodyg z rzędami drobnych liści o łyżeczkowatym kształcie, szczególnie w szczytowych partiach rośliny (zazwyczaj w okresie wegetacyjnym). Liście te nie są zbyt trwałe, ale choć przez chwilę możemy cieszyć się ich atrakcyjnym wyglądem.

Pamiętaj
Układ liści w górnych częściach łodygi zależy od panującego w naszych mieszkaniach oświetlenia i wilgotności powietrza, dlatego nie martw się, gdy część liści opadnie na zimę. 

Warto pamiętać, że jest to sukulent, a dokładniej sukulent pędowy o kandelabrowanym pokroju – często mylony z kaktusem ze względu na swoje grube pędy, pokryte z brzegu ostrymi, choć krótkimi cierniami. Ciernie te mają około 5 mm, co bywa problematyczne przy transporcie. Wprawdzie każdy kaktus jest sukulentem, ale nie każdy sukulent jest kaktusem – wilczomlecz trójżebrowy należy, tak jak kaktusy, do sukulentów, czyli do roślin, które w swoich organach przetrzymują wodę, ale kaktusem on nie jest (gdyż w przeciwieństwie do kaktusów, wytwarza liczne, zielone liście).

Ciekawostka
Nazwa gatunku Wilczomlecza trójżebrowego „Euphorbia trigona” – „trigona”posiada greckie korzenie i powstała ze słów τρεῖς, treis = trzy i γωνία, gonia = kąt. 

Ciemna strona wilczomlecza trójżebrowego – trujący okaz

Wilczomlecz nie jest rośliną idealną, gdyż zawiera trujący sok, przed którym musisz uchronić siebie, dzieci i zwierzęta domowe, a konsekwencje zatrucia mogą być naprawdę groźne. Warto pamiętać o zakładaniu rękawiczek, gdy będziemy przesadzać naszą roślinę.

Trujący sok wilczomleczy, czyli biała i gęsta maź, zawiera kwas euforbonowy, euforbinę i związki cyjanogenne. Spożycie najczęściej wywołuje wymioty, biegunkę i nudności. Trzeba mieć przy tym na uwadze fakt, że poważniejsze przypadłości zdarzają się bardzo rzadko, gdyż sok ten jest wyjątkowo gorzki i trudny do zaakceptowania przez nasze kubki smakowe, trudno go więc połknąć na tyle, by zagroził naszemu życiu.

7 zasad udanej pielęgnacji wilczomlecza trójżebrowego

Co prawda nie jest to, jak mówiła mi babcia, wymagająca roślina i nie obrazi się (a nawet będzie wdzięczna) gdy czasami o niej zapomnimy, aczkolwiek jeśli chcemy się cieszyć jego pięknym wyglądem, to zalecam zastosować się do tych kilku poniższych zasad. Być może siódemka okaże się szcześliwą liczbą do utrzymania pięknego wyglądu naszej rośliny:

• Zapewnij swojemu wilczomleczowi trójżebrowemu nasłonecznione stanowisko. Co prawda jest to jeden z nielicznych sukulentów, które dadzą sobie radę w półcienistych kątach, aczkolwiek z doświadczenia wiem, że gdy postawimy go w nasłonecznionym miejscu pięknie się zazieleni i puści zielone listki.
• Jest to roślina domowa, choć jeśli mieszkamy w nieco cieplejszym klimacie, gdzie temperatury nie spadają poniżej 12 stopni, to również może być trzymana na dworze. Najbardziej jednak lubi dość ciepłe miejsca (około 22-25 °C), choć na zimę zaleca się ją przenieść do chłodniejszego pomieszczenia (15 °C).
• Toleruje suche powietrze, a więc takie, jakie panuje podczas sezonu grzewczego  w naszych mieszkaniach.
• Podstawową zasadą jest posadzenie wilczomlecza trójżebrowego do dobrze przepuszczalnej gleby (w miarę zasobna, odczyn obojętny). Zalecam posadzić wilczomlecza do substratu torfowego wymieszanego z piaskiem i ziemią ogrodową lub specjalnym podłożem do kaktusów i sukulentów.
• Podlewać umiarkowanie, najlepiej gdy ziemia przeschnie (pamiętajmy, że jest to sukulent, więc gromadzi on zapasy wody w swoich organach). Zimą sporadycznie, nawet co 2-3 tygodnie.  
• Nawozimy w okresie od wiosny do końca lata nawozem do kaktusów.
• Przesadzaj ją tylko, gdy jest to konieczne, a najlepiej będzie pozostawić ją w ogóle w spokoju i przesadzić w momencie, gdy będzie to niezbędne.

Ciekawostka
Wilczomlecz trójżebrowy kwitnie... ale głównie w swoim naturalnym, półpustynnym środowisku w okresie opadów zimowych. Posiada kwiaty koloru czerwonego. W naszych doniczkach w mieszkaniach niestety prawie na pewno nie zakwitnie. 

Rozmnażanie wilczomlecza trójżebrowego

Wilczomlecz trójżebrowy może osiągnąć wysokość nawet do 2 metrów, dlatego warto pamiętać o jego odmłodzeniu i możliwościach rozmnażania. Niezawodną metodą rozmnażania tej rośliny są sadzonki pędowe – zalecam robić to wiosną, będziemy mieć wtedy większą pewność, że szczepki się szybko ukorzenią w wilgotnym podłożu.

Po oddzieleniu sadzonki (ścinamy wierzchołek pędu o długości ok. 10-15 cm) od matczynej rośliny, koniec naszej nowej sadzonki wkładamy na chwilę do gorącej wody, aby zatamować wypływanie białego, trującego soku. Gdy rana obeschnie, możemy przystąpić do posadzenia.

Naszą nową sadzonkę najlepiej posadzić w baaardzo przepuszczalnym podłożu (możesz zastosować np. w proporcji 1:2 dobrej ziemi i perlitu). Żeby przyśpieszyć efekt rośnięcia i zadomowienia się w nowym otoczeniu, na całość możemy nałożyć plastikową butelkę (oczywiście bez dna) i to wszystko! 
Powodzenia!

Szkodniki i choroby w życiu wilczomlecza trójżebrowego

Najczęstszym problemem podczas pielęgnacji wilczomlecza trójżebrowego jest zbyt duży nadmiar wody nagromadzony podczas zbyt intensywnego podlewania – szczególnie uważajmy z podlewaniem w okresie zimowym (ograniczmy podlewanie nawet do 1 razu na miesiąc). Niezawodnym testem stanu podłoża jest wsadzenie palca do niego i sprawdzenie, czy jest wilgotno. Jeśli tak, to nie podlewamy!

Jeśli zauważymy na naszej roślinie biały, mączysty nalot to znaczy, że mamy do czynienia z mączniakiem prawdziwym – grzybem, który pojawił się po zbyt intensywnym podlewaniu i doprowadził do gnicia. Zainfekowane części wilczomlecza trójżebrowego należy natychmiast po zaobserwowaniu oznak choroby opryskać odpowiednim preparatem.

Nadmiar wilgoci to nie jedyny problem podczas pielęgnacji tej rośliny, ponieważ standardowo mogą zaatakować go wełnowce czy przędziorki, a, jak wszyscy wiemy, walka z nimi bywa długa i wyczerpująca dla obu stron.